سليمان بن حسان الأندلسي ( ابن جلجل ) ( مترجم : سيد محمد كاظم امام )

5

طبقات الأطباء والحكماء ( فارسى )

ابن جلجل بر كتاب ( الحشائش ) نامبرده تفسيرى نگاشته است . وى در مقدمهء تفسير مذكور مىگويد : نيكو لا الراهب در آغاز فرمانروائى الحكم المستنصر كتاب ديسقوريدس را از يونانى به زبان لاتينى ترجمه مىكرد ، و ابن جلجل و چند تن ديگر از دانشمندان و پزشكان اندلس در كار ترجمهء كتاب نامبرده با او همراهى كرده ، و معادل نامهاى گياهان داروئى را كه در آن كتاب آمده است پيدا كرده و تصحيح نموده‌اند ، و تعداد قليلى از گياهان را نمىشناختند لذا نتوانستند معادل نام آنها را پيدا كنند . و در روزگار فرمانروائى عبد الرحمن الناصر ( 300 - 350 ه ) يا اندكى پيش از او آثار جنبش فرهنگى اسلامى و بويژه كتابهاى طبى و علمى از مشرق‌زمين باندلس رسيد و در آن ديار انتشار يافت . ابن جلجل دراين‌باره در كتاب حاضر مىگويد : « و پس از او زمان دولت الناصر لدين إله عبد الرحمن بن محمد فرارسيد ، و در روزگار فرمانروائى او ، خيرات و بركات روى بفزونى داشت ، كتابهاى طبى و ديگر علوم از مشرق‌زمين باندلس سرازير شد ، نيروهاى نهفته در مردمان به جنبش و به كار گراييد ، و در آغاز دولت او چند تن از پزشكان نامدار ظهور كردند ( اسحاق پزشك - شماره 40 - متن ) و پس از او پسرش الحكم المستنصر بجاى او فرمانروائى كرد ( 350 - 366 ه ) وى در توسعه و گسترش جنبش فرهنگى در اندلس كوشش بسيار نمود ، بسيارى از تأليفات و كتابهاى دانشمندان مشرق‌زمين را باندلس درآورد ، وى : « دوستدار - فرهنگ و دانش بود ، هركجا و در هر شهر و هر كشور كتاب و دفتر دانشى سراغ مىكرد در بدست آوردن آن بيشترين بها را مىپرداخت ، براى تجليد و تذهيب كتاب‌هاى خود خواسته بسيار صرف مىكرد ، در جهان هركس كتاب علمى خوبى داشت آن را بدربار او برده و بهاى آن را هرچه مىگفت دريافت مىنمود ، گروهى از نويسندگان را به اطراف و اكناف جهان گسيل مىداشت تا هرجا نامهء گرانبها و كتاب علمى نفيس و خوبى بيابند نسخهء از آن براى او رونويس كنند ، بسيارى از مردان خود را براى جستجوى كتاب و گرد آوردن آن بشهرها و كشورهاى دور و نزديك مىفرستاد ، تا اينكه گنجينه‌هاى كاخهاى او از كتابها و آثار فرهنگى مالامال گرديد » 1